B…{«§æþ$Ë$ Ðèþ$Ææÿ$ÐèþÌôý° AÐèþ$à & yöM>P ïÜ™èþÐèþ$Ã

BMæüÍ D ÌZM>°² HË$™èþ*Ðèþ#…¨. BMæüÍ A¯óþ§óþ ÌôýMæü´ù™ôþ D ÌZMæü… CÌê G¨Vóü¨ M>§óþÐðþ*, BMæüÍMìü G¯ø² Ææÿ*´ëË$ G¯ø² ç³Æ>ÅÄæý$糧éË$ Mö…§æþÇMìü A«¨M>Ææÿç³# BMæüÍ, Mö…§æþÇMìü ç܅糧æþËò³O BMæüÍ, Mö…§æþÇMìü MîüÇ¢ò³O BMæüÍ, CÌê G¯ø² À¯èþ² À¯èþ² È™èþ$Ë$V> ÑÀ¯èþ² Mø×êË$V> D ÌZMæü…ÌZ BMæüÍ Ææÿ*ç³… Mæü°í³çÜ*¢Ðèþ#…r$…¨. CÑ BÔèýË BMæüÍV> Ðèþ#…sôý BàÆæÿ…™ø Mæü*yæþ$Mæü$¯èþ² BMæüÍ iÑ™èþ…ÌZ {ç³£æþÐèþ$ Ý릯èþ… ÐèþíßýçÜ*¢…r$…¨. Mæüyæþ$ç³#ÌZ Ðèþ$$§æþª ç³yæþMæü´ù™ôþ MæüÌZÏË… {´ëÆæÿ…¿æýÐèþ$Ðèþ#™èþ$…¨. D §óþÔèý…ÌZ Mæüyæþ$ õ³§æþÐé°MðüO¯é Ðèþ$à «§æþ¯èþÐèþ…™èþ$°MðüO¯é BMæüÍ ÐóþÄæý$yæþ…ÌZ ™ôþyé Ìôý§æþ$. íßý…§æþ*, Ðèþ$$íÜÏ…, {MìüíÜtÄæý$¯Œþ H Ðèþ$™éË , Mæü$ÌêË ÐèþÅMæü$¢ËMðüO¯é Mæüyæþ$ç³#ÌZç³Ë BMæüÍMìü H Mæü$ËÐèþ$* Ìôý§æþ$ Ðèþ$™èþÐèþ$* Ìôý§æþ$ A¨ A°² Mæüyæþ$ç³#ËÌZ MæüÍW…^óþ Eò³µ¯èþ JMóü ¡Ææÿ$V> Ðèþ#…r$…¨.

A…§æþ$Móü Vø§é¯èþ… Mæü¯é² ¿æý$§é¯èþ… Mæü¯é² A¯èþ²§é¯èþ… G…™ø {´ë«§é¯èþÅ™èþ¯èþ$ çÜ…™èþÇ…^èþ$Mö…¨. G…™èþ «§æþ¯èþÑ$_a¯é C…M> Mö…™èþ CõÜ¢ »êVæü$…yæþ$ A¯óþ MøÇMæü Ñ$WÍÐèþ#…yæþÐèþ^èþ$a , G…™èþ ¿æý*Ñ$Ðèþ#¯é² Ðèþ$Æø Ðèþ#¯èþ²…™èþV> Ìôý§æþ$ Mæü§é A¯óþ Ððþ͆ Mæü°í³…^èþÐèþ^èþ$a. M>± Mæüyæþ$ç³# °…yé A¯èþ²… ò³yìþ™ôþ CMæü ^éËÐèþ*à ¯éMæü$ Ðèþyìþz…^èþMæü$ ¯éMæü$ çÜÇ´ùÆÿ$$…¨ A¯èþ² ÐéMæüÅ… ÐèþçÜ$¢…¨. A¨ A¯èþ²…™ø ™èþç³µ BçÜ$¢Ë™ø Æ>§æþ$. AÌê G§æþ$sìý ÐèþÅMìü¢° çÜ…™èþ–í³¢ ç³Ææÿ^óþ Væü$×ý… A¯èþ²§é¯èþ…ÌZ¯óþ Ðèþ#…¨. A…§æþ$Móü çÜÆæÿÓç܅糧æþË §é¯èþ… Mæü¯é² A¯èþ²§é¯é°Móü ÑË$ÐðþMæü$PÐèþV> Ðèþ#…¨. A…§æþ$Móü ÐóþÐèþ$¯èþ A¯é²yæþ$ A°² §é¯éËÌZ¯èþ$ A¯èþ²§é¯èþÐóþ$ Ñ$¯èþ², Mæü¯èþ²™èþÍÏ Mæü¯èþ² çœ$¯èþ™èþ Ìôý§æþ$. Mæüyæþ$ç³#°…yé A¯èþ²… †¯èþMæü$…yé G¯ø² Mæü$r$…»êË$ M>Í º*yìþ§æþÐèþ#™èþ$¯é²Æÿ$$. Ðèþ$¯èþ… ^èþ*çÜ*¢Ðèþ#¯é²… G¯ø² ^éÐèþ#Ë Ððþ¯èþMæü BMæüÍ Mæüyæþ$ç³#Ë Æø§æþ¯èþË$ §éVæü$¯é²Æÿ$$. G¯ø² CâæýåÌZÏ BMæüÍ ´ùÆæÿ$ E§æþÄæý$… Ððþ$$§æþË$Mö° Æ>{† ÐèþÆæÿMæü$ ÑMæü–™èþ §æþÔèýÌZ ÝëVæü$™èþ*¯óþ Ðèþ#…r$…¨. ç܅糧æþ MæüËÐéÆæÿ$ BÄæý* A«¨M>Æ>Ë BMæüÍ™ø ´ùÆ>yæþ$™èþ* Ðèþ#…sôý Ìôý°ÐéÆæÿ$ D {º™èþ$Mæü$ °Ë$ç³#MøÐèþyæþ… MøçÜ… Mæü¯èþ²¼yæþzͲ M>´ëyæþ$MøÐèþyæþ… MøçÜ… BMæüÍ Mæüyæþ$ç³#Ë$ ^óþ™èþç³r$tMö° ç³Ë$Væü$´ëÆæÿ º$gê¯èþ ÐóþçÜ$Mö° E§æþÄæý*¯óþ² CË$Ï §ésìý ç³Ææÿ$Vðüyæþ$™èþ* Ðèþ#…sêÆæÿ$. AÌê…sìý G…§æþÆø A¯é²Ææÿ$¦ËMæü$ G…§æþÆø yöMæüPË$ G…yìþ¯èþ ºMæüP iÐèþ#ËMæü$ ¯óþ¯èþ$¯é²¯èþ…r* Mæüyæþ$ç³#ÌZ A¯èþ²… Ðèþ$$§æþªV> Ðèþ*ǯèþ A¯èþ²ç³NÆæÿ~Ðèþ$à õ³Æóÿ yöM>P ïÜ™èþÐèþ$Ã.

BÐðþ$ C…sìý õ³Ææÿ$ GÌê Ðèþ_a…§ø ™ñþÍÄæý$§æþ$ M>° õ³§æþÐéâæýå RêÎ yöMæüP˯èþ$ °…ç³yé°Mìü B ™èþÍÏ D ¯óþËÒ$§æþ ç³#sìýt…§óþÐðþ*, }Ðèþ$† yöMæüP ïÜ™èþÐèþ$à Væü¯èþ²ÐèþÆæÿ… A¯óþ {V>Ðèþ$…ÌZ °ÐèþíÜ…_…¨. BÐðþ$ ¿æýÆæÿ¢õ³Ææÿ$ gZVæü¯èþ². 1841ÌZ f°Ã…_¯èþ yöM>P ïÜ™èþÐèþ$ÃMæü$ °Ææÿ$õ³§æþË¯é² BMæüÍ™ø »ê«§æþç³yóþÐéÆæÿ¯é²  G…™ø {õ³Ðèþ$, B§æþÆæÿ×ý ÐèþÅMæü¢… ^óþõܨ, Ôèý$_Mîü Ôèý${¿æý™èþMæü$ ò³sìýt¯èþ õ³Ææÿ$V> B ™èþÍÏ _¯èþ²ç³µsìý ¯èþ$…^óþ õ³Ææÿ$´÷…¨…¨. ™èþ¯èþ ™èþÍÏ ¯èþ$…_ A™èþ¢V>Ç ¯èþ$…_ Ðèþ$…_  B^éÆ>˯èþ$ Mæür$t»êrϯèþ$ Ðèþ$…_ BÌZ^èþ¯èþ˯èþ$ Ðèþ…rç³sìýt…^èþ$MøVæüÍW…¨. H Ðóþâæý AÐèþ*à BMæüÍ A…r* BÇ¢™ø ™èþË$ç³# ™èþsìýt¯é B´ëÅÄæý$…V> ÐéÇ° Væü–çßý…ÌZMìü BàÓ°…_ B „æü×ý… A¯èþ²… ÌôýMæü$¯é² A¨ Æ>{™èþÆÿ$$¯é ç³VæüÌñýO¯é Aç³µsìýMæü糚yæþ$ ™èþÄæý*Ææÿ$ ^óþíÜ ÐéÇMìü Mæüyæþ$ç³#°…yé A¯èþ²… Ðèþyìþz…_ ç³…õ³ ™èþÍÏ ïÜ™èþÐèþ$Ã. A…§æþ$Móü  BÐðþ$Mæü$ °Ææÿ™é¯èþ²§é™èþ A¯èþ² õ³Ææÿ$ Ðèþ_a…¨.

JMóü Vø§éÐèþÇ ÐèþÆæÿ§æþ Ðèþ_a B Ë…Mæü A…™é ±sìý™ø °…yìþ´ùÆÿ$$…¨. Ë…MæüÌZ JMæü çßýÇf¯èþ$yæþ$ Væü$yðþòÜ ÐóþçÜ$Mö° Ðèþ#…yóþÐéyæþ$. B Væü$yìþòÜ ¿êVæü… G™èþ$¢ {糧óþÔèý…ÌZ Ðèþ#…yæþr…™ø  ±Ææÿ$ A…™èþsê °…yæþ$Mæü$¯é² B Væü$yìþòÜ Ðèþ*{™èþ… Ðèþ$$°W´ùÌôý§æþ$. {ç³fË…™é Mæü*yé B ÐèþÆæÿ§æþ Fǯèþ…™é Ðèþ$$…_ÐóþçÜ$¢…§óþÐðþ* A¯óþ ¿æýÄæý$…ÌZ Ðèþ#¯é²Ææÿ$. M>± B Væü$yìþòÜÌZ _Mæü$PMæü$´ùÆÿ$$¯èþ Ððþ…Mæü{sêÐèþ$Äæý$Å Væü*Ça GÐèþÆæÿ* ç³sìýt…^èþ$MøÌôý§æþ$. Æ>{†Ðóþâæý 糯èþ$˱² Ðèþ$$W…^èþ$Mö° ™èþË$ç³#ÐóþçÜ$¢¯èþ² ïÜ™èþÐèþ$ïèþ$ ^èþ*íÜ AÐèþ*à ïÜ™èþÐèþ$à ¯óþ¯èþ$ ÐèþÆæÿ§æþÌZ _Mæü$PMæü$´ùÄæý*¯èþ$, E§æþÄæý$… ¯èþ$…_ A¯èþ²… Ìôý§æþ$ ™èþÎÏ †…yìþ ÌôýMæü Ðèþ*yìþ´ù™èþ$¯é²¯èþ$ A° »ZÆæÿ$Ðèþ$¯é²yæþ$. B í³Ë$ç³# ïÜ™èþÐèþ$à ^ðþÑMìü ÝùMìü…¨. A…™ôþ Ððþ…r¯óþ ¿æýÆæÿ¢¯èþ$ í³Í_ AÄñý*Å Ððþ…Mæü{sêÐèþ$$yæþ$ ±sìýÌZ _Mæü$PMæü$´ùÄæý*yæþ…yîþ, E§æþÄæý$… ¯èþ$…_ A¯èþ²… Ìôý§æþsê GÌêVæüÆÿ$$¯é A™èþ°Mìü A¯èþ²… ò³sêtÍ A…¨. H Ðèþ*{™èþ… Ððþ¯èþM>yæþMæü$…yé ïÜ™èþÐèþ$à ¿æýÆæÿ¢ A¯èþ²… Ðèþ$*r MæüsìýtÐèþ# ¡çÜ$Mæü$Ððþâæý™é¯èþ¯é²yæþ$. Ððþ…r¯óþ ò³Ææÿ$Væü$ A¯èþ²… MæüÍí³ JMæü FÆæÿV>Äæý$ ´÷sêÏ°² Mæüsìýt Æðÿ…yæþ$ Aææÿsìýç³…yæþ$Ï ò³sìýt A±² Ðèþ$*rMæüsìýt ¿æýÆæÿ¢Æÿ$$¯èþ gZVæü¯èþ²Mæü$ A…¨…_…¨ ïÜ™èþÐèþ$Ã. B Ðèþ$*r¯èþ$ ¯ðþ†¢¯èþ ò³r$tMö° ¯èþ¨° D§æþ$Mæü$…r* ´ùÆÿ$$ D Væü$yìþòÜÌZ AËÐèþ$sìý…_´ù™èþ$¯èþ² Ððþ…Mæü{sêÐèþ$$¯èþMæü$ A…¨…^éyæþ$. AÌê G¯ø² BMæüÍ Mæüyæþ$ç³#˯èþ$ Aç³µsìýMæü糚yæþ$ H Ðèþ*{™èþ… çÜ…Mø^èþç³yæþMæü$…yé G§æþ$sìýÐéÆæÿ$ GÐèþÆæÿ* A¯óþ çÜ…§óþçßý… ÌôýMæü$…yé Mæüyæþ$ç³#°…í³¯èþ A¯èþ²ç³NÆæÿ²Ðèþ$à yöM>P ïÜ™èþÐèþ$Ã.

B Æøk AÆæÿ¦Æ>{† ïÜ™èþÐèþ$à °{§æþÌZ Ðèþ#…¨. GÐèþÆø ™èþË$ç³# ™èþsôýtçÜÇMìü JMæüPÝëÇV> °{§æþÌZ…_ Ìôý_ Mæü*Ææÿ$a…¨. ÐðþãÏ ™èþË$ç³# ™ñþÇ_…¨. B Ððþ¯ðþ²Ë ÐðþË$Væü$ÌZÏ Mö…™èþ Ðèþ$…¨ Mæü*ÎË$ Væü$¯èþ´ëË$, ´ëÆæÿË$ ç³r$tMö° ¿êÆ>Å í³ËÏË™ø Mæü¯èþºyézÆæÿ$. ïÜ™èþÐèþ$ïèþ$ ^èþ*yæþV>¯óþ Ðéâæý$å AÐèþ*à Ðóþ$Ðèþ$$ °™èþÅ Mæü*ÎËÐèþ$$ ™èþÐèþ#ÓMæü$…r* º™èþ$Mæü$™é…. ´÷§æþ$ªsìý ¯èþ$…_ H Mæü*Í ç³° Ðèþ*Mæü$ §öÆæÿMæüÌôý§æþ$. E§æþÄæý$… ¯èþ$…_ ç³çÜ$¢¯é²Ðèþ$$ ™èþÎÏ, ± §æþVæüYÆæÿMæü$ ÐèþõÜ¢ M>§æþ¯èþMæü$…yé A¯èþ²… ò³yæþ™éÐèþ¯èþ² BÔèý™ø¯óþ Ñ$Ðèþ$ÃͲ °{§æþÌôý´ë…, Ðèþ$Ðèþ$ÃͲ „æüÑ$…^èþ…yìþ A¯é²Ææÿ$. Ðèþ$Ææÿ$„æü×ý… ïÜ™èþÐèþ$à Ðèþ…r Væü¨ÌZMìü ç³Ææÿ$Vðü™èþ$¢Mæü$ ÐðþãÏ Aç³µsìýMæü糚yæþ$ A¯é²°Mìü GçÜÆæÿ$ ò³sìýt…¨. ç³ç³š ç³#Ë$çÜ$ ™èþÄæý*Ææÿ$ ^óþíÜ B Æ>{† Ðóþyìþ Ðóþyìþ A¯é²°² B Mæü*Í ¼yæþzËMæü$ AÐèþ$ÃV> Ðèþ*Ç {õ³Ðèþ$¯èþ$ ç³…^èþ$™èþ* A¯é²°² Ðèþyìþz…_…¨. B Mæü*ÎË$ Mæüyæþ$ç³# °…yé †° MæüËM>Ë… ÐèþǦË$Ï ™èþÎÏ A…r* Mæü–™èþfq™èþË$ ™ñþË$ç³#Mö° B Æ>{† B C…sìý AÆæÿ$Væü$Ëò³O¯óþ Ñ{Ôé…† ¡çÜ$Mö° Ðèþ$Ææÿ$¯éyæþ$ Ððþãå´ùÄæý*Ææÿ$. ç³VæüË…™é {ÔèýÑ$…_¯é, A¯é²Ææÿ$¦Ë BMæüÍ ¡Ææÿayé°Mìü MæüçÙtç³yìþ¯é A糚yóþ °{§æþÌZMìü Ððþãå¯é, G…™èþ ç³° Ðèþ†¢yìþÌZ Ðèþ#¯é², BMæüÍ A…r* Ðèþ^óþa A¯é²Ææÿ$¢ËMæü$ Ìôý§æþ$ A¯èþMæü$…yé Ðèþyìþz…_¯èþ Vöç³µ ™èþÍÏ yöM>P ïÜ™èþÐèþ$Ã. BÄæý$Ðèþ$à °Ææÿ™é¯èþ²§é¯é°² ^èþ*íÜ BÐðþ$ ç³…_ C^óþa Ðé™èþÞÌêÅ°² ^èþ*íÜ G…§æþÆø BÐðþ$¯èþ$ {ç³Ôèý…íÜ…^éÆæÿ$. B¯ésìý {¼sîý‹Ù {糿æý$™éÓ°Mìü Mæü*yé B ÑçÙÄæý$… ™ñþÍíÜ BÐðþ$ ™éÅV>°² ÑÕçÙtÐðþ$O¯èþ õÜÐèþ¯èþ$ Væü$Ç¢çÜ*¢ JMæü {ç³Ôèý…Ýë ç³{™é°² º…V>Ææÿ$ ç³™èþM>°² ºçßý$MæüÇ…^éË° °Ææÿ~Æÿ$$…^éÆæÿ$. B Æøk ´ùçÜ$tÌZ JMæü ÌôýMæü Ðèþ_a…¨. A¨ {糿æý$™èþÓ… ç³…í³¯èþ ÌôýQ, Ñ$Ðèþ$ÃͲ VúÆæÿÑ…^èþyé°Mìü JMæü E™èþÞÐèþ… HÆ>µr$ ^óþÄæý*Ë° A…§æþ$Mæü$ Æ>f«§é°Mìü Æ>ÐéË° MøÆæÿ$™èþ* B ÌôýQ ÝëÆ>…Ôèý…. AÆÿ$$™ôþ Aç³µsìýMóü ÐèþÄæý$çÜ$ ò³Oºyìþ¯èþ B ïÜ™èþÐèþ$à ^éÌê AËÐøMæüV> B {ç³Ôèý…Ýëç³{™éË$ B ç³™èþM>Ë$ Væü*Ça ç³sìýt…^èþ$MøMæü$…yé ¯éMóü ç³™èþM>Ë$ Ðèþ§æþ*ª, ç³{™éË$ Ðèþ§æþ*ª, A…™èþ §æþ*Ææÿ… ¯óþ¯ðþMæüPyæþ Ððþâæý™é¯èþ$, ¯óþ¯èþ$ AMæüPyìþMìü Ððþã™ôþ CMæüPyæþ BMæüÍ A…r* Ðèþ^óþa ÐéÇMìü A¯èþ²… Ðèþ…yìþ ò³sôýt ¨Mæü$P GÐèþÆæÿ$. AÆÿ$$¯é ¯óþ¯èþ$ H çœ$¯èþM>ÆæÿÅ… ^óþÔé¯èþ° ¯éMæü$ B çܯéïéË$, ¯óþ¯èþ$ Æ>¯èþ° †ÇW Æ>Äæý$…yìþ. A…r* çÜÐèþ*«§é¯èþ… C_a…¨. M>° {糿æý$™èþÓ… ç³r$t Ðèþ§æþËÌôý§æþ$. ç³{™é°² ç³™èþM>°² ¡çÜ$Mæü$° Ðèþ$…yæþÌê°Mìü ^óþÆæÿ$Mæü$¯é²Ææÿ$. 1903ÌZ B Ðèþ$…yæþÌꫨM>Ç Væü¯èþ²ÐèþÆæÿ…ÌZ¯óþ JMæü ò³§æþª çÜ¿æý¯èþ$ fÇí³ B çÜ¿æýÌZ B ™èþÍÏ õÜÐèþ˯èþ$ {ç³Ôèý…íÜçÜ*¢ f¯èþ… çÜÐèþ$„æü…ÌZ B çܯéïèþ E™èþÞÐé°² çœ$¯èþ…V>  fÇ´ëÆæÿ$. AÌê B…{«§æþ A¯èþ²ç³NÆæÿ~V> BMæüÍ ¼yæþzË MöÆæÿMæü$ ç³#sìýt¯èþ ™èþÍÏV> H Ñ«§æþÐðþ$O¯èþ MîüÇ¢ M>…„æü¯èþ$ BÕ…^èþ° Ðèþ$Ðèþ$™é¯èþ$Æ>V>Ë Mæü˵ÐèþÍÏV>, D ¯óþËÒ$§æþ Ayæþ$Væü$ò³sìýt¯èþ ïÜ™èþÐèþ$à 1909ÌZ Mæü¯èþ$²Ðèþ$*íÜ…¨. M>± BÐðþ$ ^óþ™èþ$Ë™ø ^óþíܯèþ õÜÐèþ Ðèþ*{™èþ… D ÌZMæü…ÌZ _ÆæÿÝë¦Æÿ$$V> °Í_´ùÆÿ$$…¨. Ðèþ$°íÙ Mæüyæþ$ç³#ÌZ BMæüÍ E¯èþ²…™èþÐèþÆæÿMæü$ B ™èþÍÏ A¯èþ²§é¯èþ… Væü$Ææÿ$¢Mæü$ ÐèþçÜ*¢¯óþ Ðèþ#…r$…¨.